Brainport development SG: Airey wijk

  • looptijd: 2013 - 2023
  • locatie: Eindhoven, Noord-Brabant
  • functie: Energieneutrale wijken creëren
Brainport development SG: Airey wijk
Brainport development SG: Airey wijk

In de Aireys-wijk in Eindhoven worden 115 woningen klaargemaakt ten behoeve van de verduurzaming van de wijk (Green Deal project).

Het doel van het project is om de wijk uiteindelijk energieneutraal te krijgen en hiervoor is samenwerking tussen de bewoners van groot, zo niet van doorslaggevend, belang.

De projectpartners willen samen met bewoners een Energie Service Company (ESCO) samenstellen.  Daarbij is de inzet om samen met de bewoners een learning community te worden als het gaat om slimme, groene energievoorziening en hoe hier mee wordt omgegaan.

Fase 1, ESCO concept

De architectonische en bouwkundige kaders in de Aerey Wijk liggen grotendeels vast. Wat nog ontbreekt is de installatiekundige invulling op huis- en/of wijkniveau als het gaat om energie.  Het woonbedrijf heeft 5 configuraties  uitgedacht – met en voor de bewoners – om de wijk verduurzamen.

Fase 2, 5 configuraties van RES-buurtinstallaties

Een pakket aan producten en diensten dat als collectief eigendom wordt aangeboden waardoor huurders ook kunnen profiteren van vernieuwende energieservices. Daarbij is sprake van ‘energie van en voor bewoners’ georganiseerd via een buurt(energie)coöperatie en het tot stand brengen van een organisatorische entiteit die onder andere kapitaal en risico’s op een professionele wijze exploiteert (werktitel Energie Service Company-VVB).

Fase 3, nieuw licht op de Aireywijk

In 2017 gaat Dunaway in opdracht van woningbouwcorporatie Woonbedrijf een verduurzamingsprogramma ontwikkelen met, voor en door de Aireywijk en haar bewoners. Doel is om samen met bewoners, organisaties en initiatieven in de buurt tot een gedeeld, gedragen en haalbaar programma van verduurzaming te komen voor de Aireywijk. Ze hanteren een breed duurzaamheidsbegrip dat we momenteel samen met buurtpartners en bewoners nader aan het invullen zijn.

In dit project wordt voortgebouwd op het afgeronde project Stem: De Buurttransformator. Als onderdeel van dit project is ‘De Stemgever’ ontwikkeld. De Stemgever bestaat uit bouwblokken voor een aanpak gericht op de verduurzaming van een buurt of plek. Deze bouwblokken vormen de basis voor onze aanpak om tot een verduurzamingsprogramma te komen in de Aireywijk.

Projectpartners

Duneworks, Stichting KIEN en Brainport Development.

Subsidie: Smart Energy Regions

Smart Energy Regions is een label waaronder diverse bedrijven, kennisinstellingen en overheden hun krachten bundelen om moderne regionale energiehuishoudingen te ontwikkelen en te implementeren.

 

 

Partners: 

Brainport development SG: Airey wijk

Het Woonbedrijf definieerde reeds een benaderingswijze voor de renovatie van de Airey wijk (de Aireyraket).

Met deze benaderingswijze beoogt zij bewoners actief te betrekken bij de renovatie en samen toe te werken naar een energieneutrale wijk.

Deze casus legt vast dat:

  • het Woonbedrijf de coöperatie MorgenGroeneEnergie – en alle betrokken partijen – meedenken over de totstandbrenging van een ESCO voor de Airey.
  • Een onderdeel van dit proces was een ‘call for ideas’ voor het te ontwikkelen ESCO-concept op basis van eigen inzichten en expertise.
  • Bewoners zijn betrokken om hun wensen, kennis en ervaring mee te nemen in de product- en dienstenontwikkeling
  • Dit nieuwe ESCO concept wordt hierna genoemd ‘ESCO van en voor bewoners (VVB)´
  • De bewoners krijgen van het Woonbedrijf een beter geïsoleerd huis aangeboden. Daarbij hebben bewoners een pakket aan keuzemogelijkheden die vooral bouwkundig van aard zijn. Dit betreft de mate van isolatie, veranderingen in de schil en/of het dak. Er zijn diverse keuzemogelijkheden voorzien
  • Als gevolg van de bouwkundige keuzen van de bewoner worden tegelijkertijd installatieonderdelen aangebracht:
    • zonnecollectoren (voor warmte)
    • zonnepanelen (voor elektriciteit)
  • De intentie is dat iedere bewoner zijn eigen unieke combinatie kan kiezen van apparatuur (binnen bepaalde grenzen)
  • Het leveren en optimaal functioneren van deze apparatuur wordt ondergebracht bij de Energy Service Company (ESCO-VVB). Daarbij is de gedachte dat ook de niet-individueel geclaimde delen van de installatie in beheer zijn van de ESCO-VVB.
  • Samen vormt dit een moderne energiehuishouding in de wijk, waarin de bewoners de rol spelen die past bij hun behoeften en mogelijkheden.
  • Huurders kunnen kiezen
    • om zelf warmte uit de zon op te wekken
    • om zelf elektriciteit te produceren (en hiervan voordeel te genieten)
  • De ‘huurder-bewoners’ in deze casus kunnen via de ESCO:

1        Zelf produceren en opslaan

  • zonnecollectoren (warmte)
  • zonnepanelen (elektriciteit)
  • micro warmtekrachtkoppeling (warmte en electriciteit)
  • opslaan warmte (o.a. zonne-boiler, warmte/koude opslag)
  • opslaan elektriciteit (o.a. accu elektrische auto)
  • evt. ook tzt zelf produceren/opslaan (regen)water

2        Gebruik terugbrengen/dashboard

  • inzicht in eigen gebruik
  • inzicht in eigen opwek en opslag/buffering
  • benchmarking/vergelijk met anderen
  • tips/mogelijkheden om (door anders handelen) het beter te doen

 

3        Collectief produceren (en opslaan/bufferen)

  • zonnecollectoren (warmte) in wijk en wko buffering
  • zonnepanelen en/of windmolen (elektriciteit) in wijk en evt. collectieve buffering (diverse technische mogelijkheden)
  • micro warmtekrachtkoppeling (warmte en elektriciteit)
  • solarroad/fietspad (warmte en evt. elektra)
  • watermolens in wijk/regio (elektra)
  • vergistingsinstallatie biomassa

Doel

De wijk wordt zoveel mogelijk zelfvoorzienend gemaakt. Dus eerst de eigen ‘opbrengst’ slim gebruiken en verdelen, maar het surplus ook weer verkopen. Mocht de gezamenlijk installatie (nog) niet toereikend zijn, dan kunnen leden van het collectief ook groene elektra en gas verkrijgen tegen scherpe tarieven.

4        Gericht op verkopen van (overschot) energie en/of scherp inkopen

  • 100% duurzaam
  • prijs-/tijdafhankelijk

De ESCO zorgt in feite voor een slimme lokale energiehuishouding waar meerdere apparaten (opwekking, opslag, doorgeven en gebruik) op elkaar zijn aangesloten en waar diverse mensen hun bedieningsacties uitvoeren om aan hun comfortwensen te voldoen.

5        Sturen op beschikbaarheid

  • benutten van beschikbare energie (warmte, elektra en gas)
  • individuele opslaan maar ook collectieve buffers
  • prijs-/tijdafhankelijk

Het ‘Energy Living Lab-VVB ’ omvat vijf partijen:

  1.  gebruikers/deelnemers
    Dit zijn ‘huurder-bewoners’ in de te renoveren groep woningen die hebben aangegeven te willen participeren.
  2. leveranciers
    MorgenGroeneEnergie brengt als aanvoerder diverse technische partijen, financierings- en conceptverbeteringspartijen bijeen voor vooral technische validatie
  3. onderzoekers
    Universiteit, Hogeschool en beroepsopleidingen al dan niet in combinatie met professionele (organisatie)adviesbureau’s
  4. out of the box denkers
    onder aanvoering van een designer is een groep samengestelt uit de designcommunity van Eindhoven die diensten en producten analyseren op usability.
    Doel is om uiteindelijk te komen tot een grotere marktuitrol. Analyses gebeuren op basis van input van de gebruikers (en trend/gebruiksanalyse) en inzichten met betrekking tot nieuwe concepten en technieken uit de design-community
  5. overheid
    De overheid faciliteert het gebruik van deze nieuwe producten en diensten. Bijvoorbeeld door het creëren van een geschikte juridische context en/of het inbrengen van financiële zekerheden. Tevens zorgt de overheid voor communicatie naar de burger als bijdrage in de algemene bewustwording van de energietransitie.
  • Aerspire toegepast als BIPV.
  • Meet en regelsysteem van SEAC volgt en rapporteert opwek en afgifte.
  • Alle inkoopniveaus moeten goed geinstrueerd zijn omtrent innovatie intenties
  • 5 configuraties van opwek, opslag, informering, bediening ontwikkeld

Bewoners centraal

Bij de realisatie van het concept, spelen ook de bewoners/gebruikers een belangrijke rol. Zo wordt er samen een goede functionele vraagstelling geformuleerd.

  • Wat moet de installatie/de lokale gemoderniseerde energiehuishouding kunnen (inclusief o.a. CO2-uitstoot cijfers)?
  • In dit kader kunnen de betrokken partijen ook werken aan een ‘ontwerp van de ideale energiehuishouding’ voor deze groep woningen/deze wijk.
  • Dit wordt dan in wisselwerking gedaan met het dimensioneren van bouwkundige en installatiekundige aanpassingen die bij de betreffende groep woningen/de locatie mogelijk zijn.