Jouw energiemoment: Smart Grid met de Consument

  • looptijd: 2012 - 2015
  • locatie: Zwolle, Overrijsel
  • functie: Energiebewustzijn verhogen

Jouw Energiemoment test in wijken in Zwolle en Breda technische, economische en sociale mogelijkheden om energiegebruik van consumenten flexibel én duurzaam te maken.

Het doel van Jouw Energie Moment

Een toekomstklaar energienet – met de pilots willen we achterhalen wat nodig is om slimme energievoorziening in de toekomst mogelijk te maken in Nederland. Als het even kan zonder een verzwaring van het energienet. Dit zou immers een kostbare operatie zijn die iedereen in de portemonnee gaat voelen. Daarom willen we kijken of we de vraag en het aanbod van energie beter op elkaar kunnen afstemmen. Hoe?

  • Door pilotdeelnemers de mogelijkheid te geven om te profiteren van flexibele energietarieven en meteen te kijken hoe we dit zo gemakkelijk mogelijk kunnen maken. Deelnemers die het slim aanpakken kunnen hierdoor flink besparen op hun energiekosten. Alleen al door energie te gebruiken als de prijs hiervoor laag is.
  • Door opslagmogelijkheden te zoeken voor de duurzame energie die de deelnemers zelf opwekken. Deze energie kunnen ze dan mooi gebruiken op het moment dat bijvoorbeeld de prijs voor energie via het net hoog is.

Blijkt dit een stimulans te zijn voor deelnemers om slimmer energie te gaan gebruiken, dan kan de huidige piekbelasting van het energienet (in de ochtend en in het begin van de avond) voortaan worden voorkomen. Een verzwaring is dan niet nodig, maar dat moeten de pilots uitwijzen

In de Muziekwijk in Zwolle en de Meulenspie en Easystreet in Breda zijn zo’n 300 woningen uitgerust met een intelligent net, zonnepanelen, slimme wasmachines en drogers.

Samen gingen bewoners en de projectgroep na hoe ze hun energievraag beter konden afstemmen op het aanbod, om zo het energienet te ontlasten en duurzame energie optimaal te benutten.

Energiemoment: Gedrag centraal

Het project Jouw Energie Moment (JEM) wees uit welke technische, economische en sociale mogelijkheden er zijn om dat doel te realiseren. Het gedrag van bewoners stond voortdurend centraal.

  • Met de pilots willen we bij Enexis achterhalen hoe we het energienet het beste kunnen inrichten met het oog op een meer duurzame toekomst.
  • Maar ook in hoeverre consumenten bereid zijn flexibel om te gaan met hun energieverbruik.
  • Enerzijds vanwege het milieu, anderzijds om geld te besparen.

Jouw Energiemoment Triggers

Om bewoners te motiveren hun elektrische energie op een ander moment te verbruiken, zijn de volgende instrumenten toegepast:

  • dynamische tarieven
  • energiecomputer
  • display
  • slim witgoed

Daarnaast moeten de pilots uiteindelijk duidelijk maken hoe we zo efficiënt mogelijk gebruik kunnen maken van duurzame bronnen, zodat we energie betaalbaar en betrouwbaar kunnen houden.

Subsidie

Het betreft hier een IPIN (IPINS11012) subsidieproject uitgegeven door RVO.

Samenwerkende partners in dit project zijn: Flexicontrol, EnecoEnexis BV, GreenchoiceTU Eindhoven Faculteit BouwkundeWoningstichting SWZDONG Energy en CGI

Subsidie: RVO, IPINS11012

Partners: 

Wat de projectgroep het meest verraste, was het enthousiasme Dat had een groot effect. We zagen dat de wijken in Zwolle en Breda daardoor gingen leven, dat energie een sociaal item werd. Buurtbewoners deelden ervaringen met elkaar, wisselden tips uit en we zagen zelfs wat competitie.

wet- en regelgeving

Struikelblok voor intelligente netten blijft volgens Van de Meeberg wet- en regelgeving.

Gelukkig ontstaat daarin langzaamaan een beweging. Nu we hebben aangetoond dat variabele tarieven iets opleveren, is het voor verschillende instanties makkelijker om te lobbyen voor meer ruimte in tarieven. Als we energie slim inzetten, kunnen we beter gebruikmaken van het energienetwerk. Dat voorkomt extra investeringen in de toekomst.

 

Succesvolle pilot ‘Jouw Energie Moment’ krijgt vervolg

Je opgewekte energie verkopen aan je buren.

Eind 2016 komt er een vervolg op ‘Jouw Energie Moment’. In Breda kunnen 150 bewoners binnenkort hun overtollige zonnestroom in de buurt verkopen. Enexis doet er een proef om te zien hoe de kosten voor de stroom onderling verrekend kunnen worden. Ook Engie experimenteert met doorverkopen aan de buren.

Dynamische tarieven

De belangrijkste doelstelling van de pilot is het – in een realistische omgeving – ontwikkelen van een nieuw transparant verrekeningssysteem op basis van dynamische tarieven. Hierbij wordt onderzoek gedaan naar een voor alle betrokkenen rendabel businessmodel voor flexibiliteitsdiensten, zoals slimme apparatuur en een elektrische auto.

Onderdeel van de pilot is het opslaan van energie met behulp van een ‘thuisaccu’ achter de meter.

Het is de eerste keer dat partijen gezamenlijk gaan onderzoeken hoe in een bepaald gebied decentraal opgewekte en opgeslagen energie kan worden gebruikt, verdeeld en verrekend over de verschillende huishoudens.

Jouw energiemoment: Smart Grid met de Consument

Huishoudens zijn in staat hun energiegedrag te veranderen en hun stroomverbruik te verschuiven naar gunstige momenten op de dag.

Alleen al met wasmachines lukte het 5% van avondpiek te verschuiven naar periode van zon-PV opbrengst.

Huishoudens wennen snel aan de veranderde situatie zodat de gedragsverandering blijvend is, ook als het nieuwe eraf is. En de positieve bijdrage aan de energietransitie die van huishoudens werd verwacht, wil men ook graag leveren.

Voorwaarde is wel dat de markt toegankelijke technologische producten en diensten ontwikkelt, die intuïtief zijn in gebruik én die beantwoorden aan de behoefte aan regie van huishoudens.

Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van de 2-jarige onderzoekspilot ‘Jouw Energie Moment’ (JEM) die netbeheerder Enexis heeft opgezet met 178 huishoudens in Breda en 180 huishoudens in Zwolle.

  • Daarbij kregen bewoners van de nieuwbouwwijken Meulenspie, Easy Street en de Muziekwijk de beschikking over een variabel elektriciteitstarief
  • en slimme middelen als een slimme wasmachine, zonnepanelen en een display aan de muur.
  • Daarmee konden zij variatie aanbrengen in de momenten dat zij energie gebruiken.

De centrale onderzoeksvraag was: ‘Gezien het feit dat duurzame energiebronnen als wind en zon niet stuurbaar zijn, wat is er nodig opdat gebruikers flexibel omgaan met hun energiegebruik?

In deze onderzoekspilot werd het begeleidende onderzoek verricht door onderzoekers vanuit de TU/Delft en de TU/Eindhoven. In totaal zijn 15 studenten op het onderwerp afgestudeerd, en zijn er 14 wetenschappelijke publicaties opgeleverd.

  • 85% van de deelnemers geeft aan inmiddels energie te besparen. Het display lijkt dat gedrag te beïnvloeden.
  • Een toegankelijk display met een gebruiksvriendelijk design verhoogt de gebruiksfrequentie en vergroot het vermogen om flexibel met energiegebruik om te gaan.
    • In Meulenspie, met een gemiddelde leeftijd van 42 jaar, werd het display gemiddeld 5x per dag geraadpleegd, vooral door de mannelijke deelnemers.
    • In de jongere wijk Easy Street (gem. 30 jaar) werd het display weliswaar minder vaak geraadpleegd, maar gebeurde dat vaker door vrouwen.
    • 82% van de deelnemers zegt door deelname meer controle te hebben gekregen over het energieverbruik.
    • Daarnaast zegt 82% de eigen opgewekte energie nu efficiënter te benutten.
    • De voorspellingen over de eigen productie en daarnaast de tariefschommelingen hebben vaak aanleiding gegeven tot veranderde keuzes in gebruik.
  • De zonnepanelen en de (later) aangesloten warmtepomp vergroten het energierendement en maakten regie daarnaast interessanter.
  • Ook het zelf kunnen inzetten van de eigen opgewekte energie lijkt een rol te spelen.
    • Zo lijken deelnemers met een meer individuele energievoorziening (Meulenspie) meer interesse te hebben in het eigen energieverbruik dan de deelnemers met een collectieve energievoorziening (Easy Street).
  • 85% waardeert de onderzoekspilot positief. De verschuiving naar de meest gunstige gebruiksmomenten, zoals gemeten bij de wasmachine, zeggen de deelnemers ook toe te willen passen voor hun wasdroger en vaatwasser.
  • De markt wordt geadviseerd dit voortvarend op te pakken. De onderzoeksspilot ‘Jouw Energie Moment’ vormt onderdeel van het pilotprogramma van Enexis om, met het oog op de energietransitie, de weg te helpen effenen voor een succesvolle verduurzaming.
  • De uitkomsten zijn van belang voor een slimme ontwikkeling van het elektriciteitsnet. Slim betekent dat het net de verwachte toekomstige groei en verandering in stroomvraag op kan vangen met slimme innovaties, zonder het net te hoeven verzwaren.

Aandachtspunten

  • Dynamische nettarieven hebben effect gehad voor verlaging piek, in wetgeving is nog een uitdaging.
  • Ontwerp facturen: balanceren tussen wat wettelijk mag en begrijpelijk is.
  • Aanbieden prijsprikkel: energiedisplay met een forecast van de energieprijzen

  • De energiecomputer stuurt de ingestelde gegevens door naar het Centraal Energie Management Systeem (CEMS). Dat vergelijkt individuele data van huishoudens en kiest vervolgens het ideale moment voor bijvoorbeeld een wasbeurt: wanneer de elektriciteit het goedkoopst is of de zon het felst schijnt.

  • Techniek ontwikkeld om opgewekte zon-PV (collectieve PV-installatie, eigendom VvE) te verdelen onder de eigenaren.

  • Techniek ontwikkeld om huishoudelijke apparaten aan te sturen op basis van prijs- en duurzaamheidsprikkels.

  • Mijnhuis-online.nl productlijn gereed om de bewoner te helpen, te ontzorgen en voordeel te bieden. Inclusief overstap-hulp en woningautomatisering.

Meer info www.jouwenergiemoment.nl

Need more information? Download the factsheet below ‘Projectdocumenten’

Enexis BV

  Gertjan Mulder   enexisinnovatie.nl    gertjan.mulder@enexis.nl    06 50630652