Bewoners betrekken Smart Energy Cities Toolkit

Bewoners Betrekken: Succesvolle bewezen toolkit

Bewoners betrekken Smart Energy Cities Toolkit
Bewoners betrekken
Smart Energy Cities Toolkit

Bewoners betrekken bij de Energietransitie was de uitdaging van de Green Deal ‘Smart Energy Cities’. Zij hebben een toolkit ontwikkeld die zich in 10 projecten bewezen heeft. De  integrale aanpak kan dienen als leidraad bij de overgang naar een slimmere en groene energievoorziening in de gebouwde omgeving.

De aanpak is in de praktijk ontwikkeld bij 10 projecten in 5 gemeenten. Uitgangspunt is publiek-private samenwerking. Doordat er in deze trajecten zowel aandacht was voor de technisch/economische kant van verduurzaming als voor sociaal/maatschappelijke routes, voelden de bewoners zich betrokken bij de nieuwste innovaties.

Bewoners Betrekken

De aanpak die deze projecten tot een succes maakten, is vastgelegd in een model. Dat model bestaat uit 5 fases, en biedt bij iedere fase praktische tips en instrumenten.

5 belangrijkste voorwaarden

De belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle start van ‘Smart Energy Cities’ in de wijk zijn:

  1. Er is een (boven)gemeentelijke of regionale visie op energietransitie in de gebouwde omgeving.
  2. Een initiatiefgroep neemt de procesregie op zich en trekt daarvoor de deelnemers aan.
  3. De initiatiefgroep bepaalt hoe het proces en de besluitvorming eruit ziet en wie daarin welke rol heeft.
  4. Algemene informatie over de wijk is vrij beschikbaar. Er is een overzicht van gegevens zoals het huidige energieverbruik, bouwjaren en cijfers over de sociale structuur.
  5. De rollen van de marktexperts zijn duidelijk. De marktexperts zijn de , de innovatiecoach en de vertegenwoordiger van de netbeheerder. Zij weten wie wat wanneer doet en wie ze moeten inschakelen.

1. Integrale wijkaanpak sociaal/maatschappelijke route

1. Het samenbrengen van stakeholders en procesontwikkeling
In deze fase brengt een projectteam het vervolg van de sociaal/maatschappelijke en de technisch/economische route in kaart. Het projectteam bestaat uit minimaal de volgende experts: een creative producer, een innovatiecoach en een vertegenwoordiger van de netbeheerder.

2. Hoe karakteriseert u de wijk?
De regiegroep krijgt door observaties en interviews inzicht in de interactie en initiatieven in de wijk en stelt vast wie de voortrekkers en beïnvloeders zijn. Wat zijn de woonwensen van uiteenlopende bewoners? Wat is hun kennis en houding? Wat zijn hun mogelijkheden voor deelname aan de energietransitie? Welke duurzame maatregelen, welke woningaanpassingen zien ze graag uitgevoerd?

3. Kiezen van kansrijke scenario’s
In deze fase komen de technisch/economische en sociaal/maatschappelijke route bij elkaar. Selecteer de scenario’s die kansrijk zijn voor zowel de sociaal/maatschappelijke als de technisch/economische route. Deze zijn de moeite waard om verder uit te werken. Om meer beweging in de wijk te krijgen, kunnen scenario’s vanuit wensen van de bewoners belangrijk worden. Randvoorwaarde is wel dat deze scenario’s binnen de kaders van de technisch/economische mogelijkheden van het energieconcept blijven.

4. Uitwerken van scenario’s
Voor de sociaal/maatschappelijke route zijn de keuzes van het projectteam nu richtinggevend. Als het projectteam de energietypen heeft gedefinieerd, ontwikkelen de creative producers een wijkgerichte aanpak voor zowel huurders als huiseigenaren.

5. Beslissen over investeringen en uitvoering
In deze fase stelt de regiegroep de definitieve aanpak voor de wijk in een routekaart vast. De routekaart heeft een programmatisch karakter die uit meerdere lagen bestaat. Het kan bijvoorbeeld gaan om ingrepen die invloed hebben op (delen van) de wijk maar ondersteunt ook beslissingen op het niveau van huurders en/of huiseigenaren.

2. Integrale wijkaanpak technisch/economische route

De vijf fases van de technisch economische route zijn:

1. Het samenbrengen van stakeholders en procesontwikkeling
In deze fase brengt een projectteam het vervolg van de sociaal/maatschappelijke en de technisch/economische route in kaart. Het projectteam bestaat uit minimaal de volgende experts: een creative producer, een innovatiecoach en een vertegenwoordiger van de netbeheerder.

2. Karakteriseren van de wijk
De technisch/economische karakterisering richt zich op technische aanpassingen en bijbehorende investeringen in de wijk die voor de energietransitie noodzakelijk worden. Volgens de innovatiecoaches is vooral de keus voor de toekomstige warmtevoorziening bepalend. Vijf mogelijke warmteopties zijn: all-electric, zonnewarmte, biomassa, warmtenet en future gas.

3. Kiezen van kansrijke scenario’s
De regiegroep kan nu scenario’s selecteren die voor beide sporen kansrijk zijn en dus de moeite waard zijn om verder uit te werken. De keuze om één of meerdere warmteopties voor de wijk uit te werken is in ieder geval richtinggevend.

4. Technische en economische routekaart
Het projectteam geeft kansrijke financieringsopties voor de te nemen maatregelen aan. Deze maatregelen – die per (type) woning of gebouw verschillend (kunnen) zijn – leiden vervolgens tot een passend aanbod, indien nodig gefaseerd in de tijd. Het stappenplan dat het team voorstelt, neemt de kansrijke gelegenheden als ijkpunt voor de energietransitie van de wijk.

5. Beslissen over investeringen en uitvoering
In deze fase stelt de regiegroep de definitieve aanpak voor de wijk in een routekaart vast. De routekaart bestaat uit meerdere lagen. Het kan bijvoorbeeld gaan om ingrepen die invloed hebben op (delen van) de wijk maar ondersteunt ook beslissingen op het niveau van huurders en/of huiseigenaren.

Integrale wijkaanpak

Wanneer beide routes worden uitgevoerd is er sprake van een integrale wijkaanpak. De kern van het ‘Smart Energy Cities’ concept is dat beide routes (sociaal/maatschappelijk en technisch/economisch) gelijkwaardig zijn en gelijktijdig plaatsvinden. In de praktijk zal, onder verantwoordelijkheid van de procesregie, regelmatig uitwisseling tussen- en verbinding van deze routes moeten plaatsvinden.

Deze aanpak kan interessant zijn voor andere gemeenten, woningbouwcorporaties, projectleiders, programmamanagers en andere trekkers van initiatieven in wijken. Daarom zijn de vijf fases van de integrale aanpak, de tools en de inzichten die zijn opgedaan in de verschillende projecten overzichtelijk samengevat en te raadplegen op www.smartenergycities.nl voor iedereen die aan de slag wil met de energietransitie in wijken.

Reageer op dit artikel

Your email address will not be published. Required fields are marked *