systemisch werken

Systemisch werken

systemisch werkenSystemisch werken: de principes in het kort.

 

Systeembewustzijn gaat over het begrip van de manier waarop onze acties ‘het geheel’ beïnvloeden en hoe ‘het geheel’ onze acties beïnvloedt. We leven in een tijd waarin systeembewustzijn weer terug aan het komen is. Dit heeft er mee te maken dat we zien dat mechanistisch, korte termijndenken en lineair oorzaak-gevolg denken tekort schiet als het gaat om de complexe problemen van deze tijd.

Ook (her)ontdekken we onder invloed van de ecologie en vernieuwingen in de natuurkunde dat levende systemen simpelweg geen machine zijn. De som der delen is meer dan de som.

Intuïtieve benaderingswijze

Een specifieke, meer intuïtieve benaderingswijze om inzicht te krijgen in de werking van systemen, is de fenomenologische benadering, waarbij systeemopstellingen het meest bekende instrument is.

Systemische benadering in settings

Dit betreft een manier van werken die is ontwikkeld in therapeutische settings, die ook werkzaam is gebleken op het niveau van organisaties en zelfs voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Het is een manier van werken die gebruik maakt van ‘het intuïtieve kanaal’ dat wij allen kennen, maar waar bijvoorbeeld ook kunstenaars op in tappen die kunst maken die zijn tijd ver vooruit is, en die daarmee zichtbaar maken wat al aan het gebeuren was, onder de oppervlakte.

Het adagium van de fenomenologische/systemische benaderingswijze is dat elk probleem in feite een oplossing is.

Opstellingen

Wat in een organisatie (of familie, of samenleving) wordt ervaren als een probleem, is vanuit systemisch perspectief een oplossing. Het is de reactie van het systeem op iets anders, iets dat onvolkomen is of onvolkomen dreigt te worden in het systeem. Als we zo kijken, dan herkennen we in het probleem heel iets anders. Wat probeert het probleem te vertellen over het systeem?

Leidende principes

Samenwerkingsproblemen hebben misschien wel te maken met onduidelijkheid in de volgorde van leidende principes. Rebellie heeft er misschien wel mee te maken dat iemand in het systeem aanvoelt wat het gehele systeem nodig heeft om te overleven. Weerstand probeert misschien wel te laten zien dat er iets waardevols verloren is gegaan of dreigt te gaan.

Vragen

Welk probleem ervaar jij, en waar is dat in het grotere systeem een oplossing voor?

Voor organisatiesystemen geldt dat in opstellingen stelselmatig aan het licht komt :

  • Organisatiesystemen willen compleet zijn – worden er werknemers, posities, afdelingen, of principes buiten gesloten, ontstaan problemen.
  • Organisatiesystemen willen uitwisselen, zowel met hun omgeving als intern – klopt de balans tussen geven en nemen niet, dan ontstaan problemen.
  • Organisatiesystemen zoeken naar en gedijen bij een intrinsieke ordening – op diverse niveaus, klopt deze ordening niet, dan ontstaan problemen.
  • Organisatiesystemen willen hun bestemming bereiken – staat iets de organisatie op dit vlak in de weg, dan ontstaan problemen.

Kijken zonder oordeel

De kracht van systemisch werken is de fenomenologische manier van kijken. Dit is een manier van kijken zonder oordeel. Ook zonder iets te willen veranderen. De fenomenologische manier van kijken neemt de wereld zoals die is. Merkwaardig genoeg vormt het onder ogen zien én het nemen van de werkelijkheid vaak een uitgangspunt voor verandering. En opstellingen vormen een goede manier om onder ogen te zien, wat er is’. In opstellingen benutten we ons gevoelssysteem en intuïtie; dat veel beter in staat is om ‘het geheel’ in een keer tot ons door te laten dringen.

Meer informatie

Green Bridges
Martine Verweij
E. verweij@greenbridges.nl

Reageer op dit artikel

Your email address will not be published. Required fields are marked *