Couperus Smart Grid

  • looptijd: 2011 - 2015
  • locatie: Den Haag, Zuid-Holland
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Project Couperus is genoemd naar het gelijknamige, Haagse appartementencomplex. Het gebouw bestaat uit circa 300 woningen. Deze woningen hebben een warmte koude systeem met behulp van een collectief Warmte/Koude Opslagsysteem (WKO) en individuele warmtepompen.

Door middel van software genaamd PowerMatcher wordt in Couperus een Smart Grid aangelegd.

Doel

Het project Couperus Smart Grid richt zich op het afzwakken van pieken in het energiegebruik.

Een smart grid kan de energievraag vanuit de warmtepompen sturen, door er vroegtijdig aan te voldoen. Deze sturing is afhankelijk van informatie over de beschikbare energievraag en netcapaciteit. Na een jaar worden andere toepassingen aan de PowerMatcher gekoppeld.

PowerMatcher

Met behulp van de PowerMatcher wordt de flexibiliteit benut die wordt gevonden in het aanwezige warmtebuffer: de appartementen.

Na een jaar worden andere toepassingen aan de PowerMatcher gekoppeld.

De PowerMatcher bepaalt op welke momenten warmte door het gebouw te laten ‘bufferen’. Dit kan hier door de extreem goede isolatie van het complex.

  • Stel de verwachting is dat het ’s avonds koud wordt, maar ’s ochtends staat er juist een harde wind.
  • Dat betekent dat er dan veel aanbod van energie is.
  • De PowerMatcher stelt dan automatisch in dat het gebouw warmte buffert.
  • Ook zijn de warmtepompen in de woningen op het systeem aangesloten.
  • Zo is het gebouw ’s avonds warm met energie die ’s ochtends is opgewekt.

Bewoners krijgen inzicht in energieverbruik

In eerste instantie worden alleen toepassingen gekoppeld die gestuurd kunnen worden zonder dat daar actief ingrijpen van de bewoner bij nodig is. Dus krijgt de bewoner inzicht in het verbruik van zijn of haar woning, maar vooral ook de mogelijkheden die hij of zij zelf heeft om zijn energierekening naar beneden te krijgen.

Dit kan door:

  • Uitbreiding van witgoedapparatuur, waarbij de bewoner zelf ander gedrag moet vertonen om bij te dragen aan het effect.
  • Ontwikkeling communicatieplatform voor de consumenten. Dit platform is te bereiken via een webpagina en een display in de woning.

Het betreft hier een IPIN subsidieproject uitgegeven door RVO.

Samenwerkende partners in dit project zijn StedinIBM, TNO, Itho-Daalderop, Eneco, Provincie Zuid-Holland, Steadion woningcooperatie

Subsidie: RVO IPINS01003

Partners: 

Meer weten over de kennis en oplossingen die zijn ontwikkeld in het appartementencomplex Couperus?

Neem contact op met Arnoud Rijneveld van Stedin: arnoud.rijneveld@stedin.nl.

De PowerMatcher, is de afgelopen drie jaar met succes getest door netbeheerder Stedin in een appartementencomplex Couperus in de Haagse wijk Leidschenveen-Ypenburg.

Tweede grootschalige proef

Het is daarmee de 2e grootschalige proef met deze technologie. Eerder sloot TNO tientallen woningen in de Groningse wijk Hoogkerk aan op zo’n smart grid, dat op afstand apparatuur voor verwarming, airconditioning, koeling, wasmachines en elektrische auto’s kan beheren.

PowerMatcher is enkele jaren geleden ook toegepast voor het energiebeheer van tweeduizend woningen op het Deense eiland Bornholm.

Inzet van slimme warmtepompen

In 300 appartementen van Couperus zijn slimme warmtepompen aangebracht die voor verwarming, koeling en warm water zorgen. Stedin onderzocht in hoeverre deze pompen flexibel zijn in te zetten.

  • Op momenten dat zon en wind elektriciteit leveren, schakelt het systeem de warmtepomp uit en gebruikt het de duurzame energie voor de verwarming.
  • In de lente en herfst, wanneer de buitentemperatuur sterk kan variëren, realiseerde het systeem meer dan 20% flexibel gebruik.
  • Ook zonder betrokkenheid consument is flexibiliteit mogelijk.
    Met 0,8 °C bandbreedte (warmte instelling woningen) kun je het inschakelen van de warmtepomp, 6 tot 8 uur uitstellen.

Business case voor energieleverancier

Minder centrales voor dezelfde productie

Business case voor netbeheerder

Door gebruik te maken van duurzame energie op het moment dat deze uit zon of wind beschikbaar is, zijn forse investeringen in verzwaring van het netwerk niet nodig. Dat betekent een besparing voor zowel netbeheerder als consument.

  • Opschaalbaarheid zit met name in de werkbare relatie tussen powermatcher en slimme warmtepomp, om de energievraag van gebruikers te kunnen sturen.
  • Gunstig voor de busniess case is het gebruik in nieuwbouw waar de warmtepompen zijn ingebouwd.
  • Belemmering voor opschaling is de volwassenheid van de ICT-backbone. Nu kunnen nog niet alle warmtepompen aangestuurd worden.

Verzamelde data kan in andere proeftuinen gebruikt worden om de warmtepompen beter aan te sturen.

  • PowerMatcher om vraag en aanbod energie voor warmtepomp op elkaar af te stemmen, zonder actieve bemoeienis van bewoner

Ons concept voor het aansturen van warmtepompen kun je ook op andere plekken toepassen:

we hebben het nu gekoppeld met windenergie, maar het kan ook met zon-PV of waterkracht werken.

Voor Stedin is het een van de mogelijke oplossingen die kunnen voorkomen dat we het Net moeten verzwaren, en waardoor de energieleverancier mogelijk zelfs een extra kolencentrale kan sluiten.

Consumentenparticipatie

  • De proeftuin toont aan dat je ook zonder betrokkenheid van de consument flexibiliteit kunt creëren. Maar betrek je de bewoner wél, dan is misschien nog veel meer mogelijk. Daarom hebben we onderzoek gedaan onder totaal 1.200 consumenten.
    • Onder bewoners van Couperus
    • Maar ook mensen met zon-PV
    • Mensen met de slimme thermostaat TOON van Eneco
    • En mensen die helemaal niet actief zijn met hernieuwbare energie
  • We vroegen of zij het fijner vinden als sturing buiten hen om gebeurt, zoals bij Couperus, of dat ze liever actief betrokken zijn.
  • Uit de resultaten blijkt dat mensen toch graag controle willen. Dan behaal je wel minder resultaat, omdat mensen moeten thuis zijn om actie te ondernemen, terwijl een netbeheerder 24/7 kan handelen.
  • Om bewoners te motiveren om duurzame acties te nemen, moeten zij wel beloond worden, blijkt uit het onderzoek.
    • De bandbreedte die we nu hanteren, levert de consument in dit geval nog niets op
    • Als een bewoner zelf geld kan besparen, wil hij misschien wel akkoord gaan met een grotere bandbreedte van 1,2 graden
    • Ook zodra je meer apparaten gaat betrekken, is meer speling mogelijk.

Need more information? Download the factsheet below ‘Projectdocumenten’

Stedin Netbeheer BV

  John Hodemaekers   www.stedin.net    john.hodemaekers@stedin.net    000-00000