JEM 2.0: Jouw EnergieMoment 2.0

  • looptijd: 2016 - 2018
  • locatie: Breda, Noord-Brabant
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex
JEM 2.0 Tesla thuisbatterij
Bij 39 van de 90 huishoudens is in de woning, dus achter de energiemeter een Tesla Powerwall geplaatst, zodat we ook de mogelijkheid van energieopslag voor toekomstige businessmodellen kunnen onderzoeken.

De pilot ‘Jouw Energie Moment 2.0’ – JEM 2.0 – maakt deel uit van het pilotprogramma van Enexis om, met het oog op de energietransitie, te helpen bij een succesvolle verduurzaming van het energienet. JEM 2.0 is een vervolg op het project ‘Jouw EnergieMoment‘ 

JEM 2.0 doelen

  • Hoe flexibele energieprijzen kunnen worden ingezet om het energiegedrag van consumenten te beïnvloeden
  • Optimale samenwerking tussen verschillende partijen organiseren
  • De facturatie van flexibele energieprijzen en de verrekenmogelijkheden.

JEM ontwikkelt systeem voor flextarieven

De belangrijkste doelstelling van de pilot is het – in een realistische omgeving – ontwikkelen van een nieuw transparant verrekeningssysteem op basis van dynamische tarieven.

  • Hierbij wordt onderzoek gedaan naar een voor alle betrokkenen rendabel businessmodel voor flexibiliteitsdiensten, zoals slimme apparatuur en een elektrische auto.
  • Onderdeel van de pilot is het opslaan van energie met behulp van een ‘thuisaccu’ achter de meter.

Het is de eerste keer dat partijen gezamenlijk gaan onderzoeken hoe in een bepaald gebied decentraal opgewekte en opgeslagen energie kan worden gebruikt, verdeeld en verrekend over de verschillende huishoudens.

Vervolg op Jouw EnergieMoment

Enexis ziet het inzetten van flexibiliteit in de woningen als een oplossing om deze veranderingen op te kunnen vangen. Dat consumenten bereid – en in staat zijn – om hun energiegedrag te veranderen en hun stroomverbruik te verschuiven naar gunstige momenten op de dag, bleek uit de eerste pilot van ‘Jouw EnergieMoment’. Deze eerste pilot beperkte zich tot een variabel elektriciteitstarief in combinatie met slimme apparaten om energiegedrag te stimuleren.

  • JEM 2.0 onderzoekt de commerciële haalbaarheid van dynamische tarieven.
  • Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden om de wisselende vraag naar en aanbod van energie op elkaar af te stemmen, zodat de beschikbare netcapaciteit optimaal benut wordt.
  • JEM 2.0 vindt in de wijken Meulenspie en EasyStreet in Breda en in wijjken in Etten-Leur. De wijken in Breda deden ook in de eerste pilot mee.
  • Een aantal van deze, inmiddels ervaren consumenten, krijgen voor JEM 2.0 een eigen ‘thuisaccu’ geïnstalleerd.
    Hierdoor kan ongebruikte zelfopgewekte energie worden opgeslagen of gebruikt worden door de omgeving.

Batterij

Senfal verzorgt de levering van de batterij en is als aggregator betrokken bij deze pilot.

De batterij: de hardware

116 lithium-ion accu’s verdeeld over vier gigantische batterijen. Deze kunnen maximaal 100 kW laden en met 400 kW ontladen. Hij bevat omvormers die ervoor zorgen dat de gelijkspanning van de batterijen omgevormd wordt in wisselspanning. Zo kan de elektriciteit aan het net worden gekoppeld. De totale capaciteit van de batterij is ongeveer 230 kWh.

De batterij: de software

De buurtbatterij heeft een opslag management systeem ingebouwd. Dit aansturingssysteem controleert continu de status van de batterij en zorgt dat deze laadt of ontlaadt op een veilige manier. Senfal’s software brengt real time metingen van de buurtbatterij samen met informatie van de energiemarkten en maakt dan de beslissing om te laden of ontladen. De informatie van de energiemarkten zijn een combinatie van prijzen, de vraag en aanbod van energie van dat moment en de balans op het net.

  • Slimme aansturing
    Als iedereen in de wijk aan het koken is, is er veel vraag van elektriciteit en zijn de prijzen hoog en kan er dus stroom naar het net geleverd worden door de batterij te ontladen. De software van Senfal maakt deze beslissing op basis van alle informatie. De elektriciteitsprijzen kunnen de deelnemers zelf ook zien op hun webportal en eventueel zelf beslissen om op dit tijdstip dan ook meteen hun wasmachine aan te doen, als de prijzen toch laag zijn!
  • Energie opslaan
    De zonnestroom van zo’n 28 huishoudens wordt in de batterij opgeslagen.
  • Aggregator
    Het bundelen van diensten is mogelijk omdat de buurtbatterij gekoppeld is aan meerdere assets, zoals zonnepanelen en warmtepompen. Deze kunnen worden uitgebreid met andere groene stroom zoals EV en windmolens

Flex

In deze pilot wordt onderzoek gedaan naar een nieuw businessmodel voor flexibiliteitsdiensten. Een model waarbij energie wordt gebruikt op momenten dat dit voordelig is, omdat er voldoende energie voorhanden is. Om zo piekbelasting op het energienet te voorkomen.

Senfal’s software zorgt ervoor dat warmtepompen en Tesla powerwalls meebewegen met energieprijzen en de balans op het net.

Aansturing van alle assets

In Etten-Leur (wijk ‘De Keen’) staat er een Smart Storage Unit (buurtbatterij). Hierdoor kan ongebruikte zelf opgewekte energie worden opgeslagen, gebruikt worden door de omgeving of voor het terugleveren aan het net om piekbelasting te voorkomen.

In Breda krijgen bewoners een Tesla thuisbatterij in bruikleen.

Projectpartners

  • De batterij is ontwikkeld door Enpuls om het lokale elektriciteitsnet in balans te houden.
  • Technolution heeft de software ontwikkeld om de informatie uit de apparaten op afstand te kunnen lezen en te verzenden naar deelnemers.
  • Enexis is als netbeheerder betrokken.
  • Senfal levert de energie en zorgt voor de slimme aansturing van de apparaten en de koppeling.
  • Verder zijn TNO en Shifft / Energic Group nog betrokken als project-partner.

Subsidie: TKI Urban Energy

Partners: 

JEM 2.0 Tesla thuisbatterij

90 huishoudens in een woonwijk in Breda nemen deel aan JEM 2.0. De huishoudens worden continu op de hoogte gehouden van hun verbruik, de bijbehorende kosten en de te verwachten ontwikkelingen van de energieprijs. Zo stellen we ze in staat energie te gebruiken op het moment dat dit het voordeligst is.

Is de prijs voor energie hoog? Dan kunnen ze gebruikmaken van de zelf met hun zonnepanelen opgewekte energie.

Bij 39 van de 90 huishoudens is in de woning, dus achter de energiemeter een Tesla Powerwall geplaatst, zodat we ook de mogelijkheid van energieopslag voor toekomstige businessmodellen kunnen onderzoeken.

Inmiddels is duidelijk geworden dat deze 3 barrières het ontstaan van een nieuwe energiemarkt obv dynamische energietarieven nog in de weg staan:

  1. Er is nog geen goed verrekenings- of factureringsproces
  2. Met de huidige businessmodellen is werken met dynamische energietarieven niet rendabel voor energieleveranciers
  3. Door de huidige wet- en regelgeving is exibilisering van de energieprijzen slechts beperkt mogelijk

HET STREVEN
Met JEM 2.0 willen we deze barrieres doorbreken en streven we naar:

  • Duidelijke richtlijnen en randvoorwaarden voor nieuwe rendabele business modellen voor aanbieders van energiediensten op basis van dynamische energieprijzen
  • Duidelijke richtlijnen en randvoorwaarden voor een nieuw facturerings- en verrekeningssysteem voor deze aanbieders dat:
    • het eenvoudig maakt om energieopbrengsten en -kosten te verrekenen tussen diverse partijen
    • geschikt is voor het werken met dynamische tarieven
    • zorgt voor een transparante en eerlijke verdeling van energieopbrengsten; open, gestandaardiseerd en betrouwbaar is
    • werkt via speciaal ontworpen, veilige software
  • Meer speelruimte voor het exibiliseren van energieprijzen vanuit wet- en regelgeving
  • Ondersteuning van de consument bij het slimmer omgaan met energie

Voorlopige conclusies juli 2017

De volgende conclusies kunnen nu al worden getrokken:

  • Nieuwe businessmodellen op basis van dynamische energietarieven (alleen levering) zijn geen toekomstmuziek, ze zijn nu al een commerciele realiteit (zie: energyzero.nl en easyenergy.com).
  • Flexibilisering van het belastingdeel in de energieprijs is belangrijk voor een voorspoedige energietransitie. Energiebelasting bepaalt namelijk 70% van de energieprijs.
    Als dit element ook variabel is, is dus veel meer prijsvariatie mogelijk. Daardoor wordt het voor consumenten ook lucratiever om verstandig met energie om te gaan.
  • Déenergieleverancier van de toekomst bestaat niet. Deze rol zal straks worden vervuld door een combinatie van partijen, telkens in een andere samenstelling.
  • Door het toevoegen van nieuwe rollen in het energielandschap krijgt de consument meer keuzemogelijkheden. Hierdoor zal hij echter ook meer behoefte krijgen aan informatie en hulp bij het maken van keuzes.
  • Energie is onder consumenten een low-interestproduct en overstappen naar een nieuwe energieleverancier doen ze niet gemakkelijk. Zodoende zullen veranderingen in de energiedienstverlening vragen om een intensieve markt benadering.
  • Om afhankelijkheid van specieke fabrikanten te voorkomen is standaardisatie van interfaces van de apparatuur van belang.
    • Benodigde apparatuur mag voor consumenten geen barriere zijn om naar een andere leverancier over te stappen.
    • Door informatie goed te delen kunnen facilitator, leverancier, aggregator en grid-contractor elkaar versterken. Dit kan ook een reden zijn om meerdere rollen te laten vervullen door een partij.
    • Zaken als een klantenservice, een online klantomgeving en een administratie hoeven dan ook maar een keer opgezet te worden. Dat levert kostenbesparing op.
      Bovendien is het voor een klant logisch om1 plek te hebben waar hij al zijn energiegerelateerde data in kan zien.
      Op deze manier is het ook heel goed denkbaar dat een energieleverancier de data van de aggregator en de grid-contractor voor de consument inzichtelijk maakt. Maar tevens dat hij de consument gaat begeleiden bij de aanschaf van apparatuur. Iets wat je in de markt nu al ziet gebeuren.
      Elke leverancier zal dan zijn eigen aggregatoronderdeel hebben.

Links

‘Verrekenen van dynamische flexibiliteit’

‘Nieuwe businessmodellen bij dynamische flexibiliteit’

 

Conclusies

  1. Voor particulieren is het nog niet rendabel om te investeren in een batterij omdat uploaden naar het net ‘gratis’ is

Overige conclusies worden 1e kwartaal 2018 verwacht.

 

SAMENWERKING TUSSEN AGGREGATOR EN ENERGIELEVERANCIER BELANGRIJK

Hoe nauwkeuriger de prijsprikkels van de aggregator aansluiten bij het aanbod van een energieleverancier, hoe meer de consument kan profiteren van dynamische energieprijzen. Daarom is een goede samenwerking tussen leverancier en aggregator van belang.

Informatie over simpele contracten (zoals contracten met een dag-/nachttarief of day-ahead uurprijzen) kan de aggregator direct bij de consument ophalen of via de centrale energie- markt-databases van EDSN (Energie Data Services Nederland). Maar bij complexere contracten (zoals contracten waarbij de leverancier intra-day- of onbalansprijzen doorberekent) ligt een directe IT-verbinding tussen leverancier en aggregator meer voor de hand.

Aggregator

Elk apparaat (zonnepanelen, elektrische laadpaal, warmtepomp, etc.) kan in theorie zijn eigen aggregator hebben. Maar als een aansluiting energietransportbeperkingen heeft (bijv. vanwege energiebelasting of netwerkcapaciteit), kunnen apparaten beter onder een aggregator vallen, om op die manier een suboptimale oplossing als gevolg van verschillende belangen te voorkomen.

Als de leverancier van een apparaat zelf apparaten op basis van prijsinformatie aanstuurt, kan deze dus worden gezien als aggregator.

Logischer is echter dat de leverancier van apparaten zorgt voor een goede interface waar een aggregator mee overweg kan, zodat een consument zelf zijn aggregator(s) kan kiezen.

De thuisbatterij wordt geleverd met een omvormer van SolarEdge. De installatie van de Tesla Powerwall wordt verzorgd door OpdeZon.

Na afloop van het project (april 2018) wordt de apparatuur in bruikleen (thuisaccu’s en Cloudia) weer teruggevraagd.

  • De thuisaccu kan na de pilot tegen een vergoeding eigendom worden van de deelnemers.
  • De slimme meter blijft eigendom van Enexis en blijft na de pilot in je meterkast hangen.

 

Enexis BV

  Ton van Cuijk   enexis.nl    Ton.van.Cuijk@enexis.nl    +31 (0)6 466 306 14