Power to Flex – NL/DLD

  • looptijd: 2016 - 2020
  • locatie: Groningen, Groningen
  • functie: Energiebewustzijn verhogen, meer flex

Power to Flex – een consortium van zeventien bedrijven, hogescholen en overheden uit de Duits-Nederlandse grensregio – verkennen de mogelijkheden voor opslag van energie.

Flex door opslag

Door de wisselende weersomstandigheden, produceren windmolens en zonnepanelen nu eens te veel, dan weer te weinig energie.

De vraag is hoe teveel geproduceerde energie kan worden bewaard voor het moment dat er door gebrek aan zon en wind te weinig stroom is.

Bij het zogeheten project Power to Flex krijgen bedrijven steun bij de ontwikkeling van opslagmogelijkheden. Daarvoor is 3,4 miljoen euro beschikbaar.

Nederlandse projectpartners

Holthausen, AdverioBioClear Earth, Energy Company Haren, Oosterhof Holman Milieutechniek, CedelHanzehogeschool Groningen, provincie Groningen.

Funding

INTERREG 5A

Betrokken wetenschapper(s)

Professor (W.J.T.) Wim van Gemert

Contact

Johannes Boshuizen, projectleider provincie Groningen
E. j.boshuizen@provinciegroningen.nl

Subsidie: INTERREG 5A

Partners: 

Liander Power to Flex

Huishoudens

In de pilot op de schaal van huishoudens realiseren de bedrijven en kennisinstellingen oplossingen om het fluctuerende aanbod van duurzame stroom uit zon en wind op te slaan in batterijen, in een waterstofsysteem en in de vorm van warmte, gecombineerd met een warmtepomp. De inzet van waterstof maakt het mogelijk om energie uit de zomer op te slaan en te gebruiken in de winter (seizoensopslag).

Door de verschillende vormen van opslag te combineren in één pilot is het de bedoeling de efficiëntie te vergroten. Bijkomend doel is inzichtelijk te maken of het voor ontwikkelaars en producenten technisch en economisch rendabel is om installaties van deze schaalgrootte op de markt te brengen. Er wordt bij deze pilot uitgegaan van een behoefte aan elektrische energie van 10-12.000 kWh. Dit is voldoende om een woning van elektrische energie en warmte te voorzien.

Het uiteindelijke resultaat is de realisatie van een autonome, zelfvoorzienende energievoorziening. Het is een open, modulair Power to Flex systeem op palletschaal, waaraan partijen verschillende oplossingen voor energie- en warmteproductie, opslag en aansturing kunnen koppelen.

Mobiliteit

In de mobiliteitspilot ontwikkelen de partnerbedrijven en kennisinstellingen een kleinschalige waterstof-tankinstallatie die waterstof produceert uit duurzame elektriciteit. Bedoeling is dat deze tankinstallatie bovendien bijdraagt aan het in balans houden van het elektriciteitsnet door de waterstofproductie af te stemmen met het fluctuerende aanbod aan zonnestroom en windstroom, en de fluctuerende vraag naar duurzame stroom. Om te garanderen dat voertuigen probleemloos op waterstof kunnen rijden wordt de waterstofkwaliteit in deze pilot intensief gemonitord.

Mobiliteit gebaseerd op waterstof zal sterk groeien nu steeds meer fabrikanten van personenauto’s en vrachtwagens waterstofvoertuigen produceren. De pilot zal laten zien of het technisch en economisch rendabel is energie in deze vorm (H2-gas) en via dit verkoopkanaal (tankstation) op de markt te brengen. Bovendien brengen de partners in kaart wat geschikte locaties voor waterstoftankstations zijn.

De pilot is opgebouwd uit zes deelprojecten of modules. Een of meerdere partners werken aan de realisatie van een module. De module wordt zo gespecificeerd dat deze koppelbaar is (“Plug & Play”) aan de andere modules uit deze pilot.

Bedrijven en huizenblokken

Dit onderdeel van het project richt zich voor energieopslag en power to gas op de schaal van kantoren en huizenblokken; dus op het meso-schaalniveau.

De voor huishoudens ontwikkelde componenten in het project (batterijopslag, waterstofopslag, warmtepomp, warmteopslag) worden in dit deel van het project op grotere schaal gecombineerd toegepast.

De waterstof die ontstaat door elektrolyse heeft als nadeel dat opslag ervan ingewikkeld en duur is en dat er vrijwel geen infrastructuur beschikbaar is om het gas naar de gebruiker te transporteren. Dit deel van het project onderzoekt de mogelijkheden om op een zo efficiënt mogelijke manier CO2 aan het waterstof te binden. Op die manier ontstaat methanol of methaan, beiden stoffen die veel gemakkelijker zijn op te slaan. Door de inzet van methanol, methaan en waterstof is het mogelijk energieoverschotten uit de zomer op te slaan en te gebruiken in de winter.

Dit deel van het project bevat bovendien de ontwikkeling van een relatief kleinschalige vergister van keukenafval. Biogas uit een vergister bevat naast methaan ook CO2. Zo is er voldoende “goedkoop” CO2 beschikbaar om H2 uit de elektrolyser chemisch te binden tot methaan of methanol. Bovendien kan de warmte, die vrijkomt in de elektrolyser en bij de compressie van methaan, worden gebruikt om de biologische processen in een vergister te optimaliseren. Dit leidt tot een hogere biogas productie en een hoger rendement van het Power to Gas proces.

EU-projecten papierwinkel

De papierwinkel die bij een dergelijk EU-project wordt is gigantisch. De vraag is of dit niet veel eenvoudiger en dus goedkoper kan.

Gewenst: Standvastig Lange Termijn Beleid

Holthausen: Wat we in Nederland nodig hebben is lange termijn standvastig beleid en goed rentmeesterschap. Laten we een voorbeeld nemen aan Duitsland waar de regelingen voor zon PV voor ten minste 10 jaar zijn vastgesteld.

  • Dat geeft ondernemers zekerheid
  • Als het over het op de markt brengen van innovaties gaat, kun je niet verwachten dat elke euro 2 euro oplevert.
    De overheid zou meer kunnen doen om het toetreden van nieuwe technologie te ondersteunen want het is moeilijk concurreren in een markt die gedomineerd wordt door algemeen geaccepteerde technologie.
    VB: elektrische vervoermiddelen en vervoermiddelen op waterstof. De 0% bijtelling zorgde ervoor dat er een ‘hausse’ kwam op elektrische en hybride auto’s. Op het moment dat deze regeling verdween werden er nauwelijks meer elektrische auto’s verkocht.

 

 

Power to H2

Cedel ontwikkelt een systeem om het overschot aan groene energie op te slaan in waterstof (kleinschalig voor huishoudens). Het vermogen is 20 tot 7 kWh maar het systeem kan opgeschaald worden voor seizoensopslag

Het rendement is 40 – 50%

Onderzocht wordt nu hoe de warmte die vrijkomt in de elektrolyser, hergebruikt kan worden en/of opgeslagen kan worden.

Cedel ontwikkelt ook het besturingssysteem (control en visualisatie)

Slow Fill waterstof Tankstation

Holthausen heeft een ‘Slow Fill’ tankstation voor waterstof ontwikkeld, voorzien van compressieopslag. Het tankstation wordt eind 2017 geinstalleerd bij Entrance.

 

Provincie Groningen

  Yvonne van Mastrigt   provinciegroningen.nl    info@provinciegroningen.nl    050 - 316 49 11     Nienke Homan   Groningen.nl    n.homan@provinciegroningen.nl    050 - 316 47 07