Warmtestad Groningen

  • looptijd: 2014 - 2017
  • locatie: Groningen, Groningen
  • functie: Warmte

WarmteStad is een gezamenlijk initiatief van Waterbedrijf Groningen en gemeente Groningen. WarmteStad voorziet Groningers en bedrijven van duurzame warmte (in de winter) en koude (in de zomer). Een energieneutraal Groningen in 2035 is het doel.

Warmtestad Warmtenetwerken

  • WKO’s Europark
    Onder de grond van het Europapark liggen de leidingen van een modern systeem voor warmte- en koudeopslag (WKO)

    • De regelinstallatie wordt omgebouwd naar een Priva Blue ID, waardoor het de meest betrouwbare en bedrijfszekere gebouwbeheersysteem krijgt.
    • Circa 250m³ wordt er per uur uit de bodem onttrokken  voor ca. 1000 kW (1 mega watt) aan warmtepomp vermogen om de diverse gebouwen te verwarmen en koelen.
  • Restwarmte Bedum
    De investering in de cv-ketels, de warmtepomp,  de warmtewisselaar en de leidingen tussen het complex en de zuivelfabriek neemt het waterbedrijf voor zijn rekening.
    De gemeente betaalt het waterbedrijf een vastrecht en een gebruiksvergoeding voor de warmtelevering.
  • Warmtenet Hoogezand
  • Geothermie Warmtenet NoordWest Groningen
    lokale warmte voor meer dan 12.000 huishoudens
    Bijna 12.000 woningen en gebouwen in de stad kunnen vanaf 2017 worden verwarmd zonder aardgas. Het project rond aardwarmte, ofwel geothermie, bij Zernike levert veelbelovende resultaten.

CO2 terugdringen

Binnen de gemeente Groningen liggen grote kansen om de CO2-uitstoot via de warmtestroom, sterk in te perken. Denk daarbij aan restwarmte, warmte/koude opslag en geothermie.

Het transporteren van warmte onder de grond vereist een uitgebreid netwerk waarbij het van belang is dat iedereen ervan kan profiteren tegen een redelijke prijs.

Subsidie: European Local Energy Assistance (ELENA)

Partners: 

Warmtestad Groningen
Dick Janssen
T: 050 368 8688
E: D.B.Janssen@rug.nl
Gemeente Groningen
Jeroen Westendorp
T: 050 367 7000
E: jeroen.westendorp@groningen.nl
Waterbedrijf Groningen
Theo Venema
T: 050 368 8700
E: info@waterbedrijfgroningen.nl
Warmtestad Groningen

Geothermie

In Groningen worden twee geothermische putten geboord vanaf één boorlocatie.

  • De ene put wordt gebruikt voor productie, de winning van heet water (producer)
  • De andere put voor injectie van afgekoeld water (injector)
  • Beide putten zijn 3,5 km diep
    Op deze diepte zit een watervoerende zandsteenlaag (de zogeheten formatie van Slochteren). Het water in deze laag heeft een temperatuur van 120˚C
  • Dit water wordt door een pomp in de producer omhoog gepompt en heeft bovengronds een temperatuur van ca. 116˚C
  • Dit water gaat door een warmtewisselaar en geeft daarbij de warmte af aan het warmtenet. Het afgekoelde water wordt met injectiepompen weer in dezelfde watervoerende laag teruggebracht via de injector

Koppeling koude opwekking

De koppeling met koude opwekking is mogelijk en zou vooral voor de grote gebouwen op het Zernikecomplex interessant zijn. Technisch is het mogelijk om door adsorptiekoeling de niet benutte warmte in de zomer om te zetten in koude.

Mogelijk risico op aardbevingen

De winningvergunning is nog niet afgegeven. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) trapt op de rem bij de toepassing van aardwarmte in de stad Groningen. De gemeente wil ruim tienduizend huizen verwarmen met aardwarmte maar volgens de toezichthouder kan aardwarmte de kans op aardbevingen vergroten. De partijen die het project uitvoeren zouden te weinig verstand van de nieuwe techniek hebben om het risico goed te kunnen inschatten.

Het SodM schreef op 1 oktober 2017 in een kritisch advies aan minister Kamp dat Groningen eerst een ‘seismische risicoanalyse’ moet laten uitvoeren: een studie naar het aardbevingsrisico.

De bedenkingen beperken zich niet tot de Groningse plannen. Het SodM toonde zich in juli al bezorgd ‘omdat de risico’s ten gevolge van geothermie onvoldoende in beeld zijn’. De veiligheid van aardwarmteprojecten kan volgens de mijnbouwexperts nog niet worden gegarandeerd.

‘De sector is nog onervaren, te beperkt in omvang en deelt de opgedane kennis onvoldoende.’

Ook raadde de toezichthouder de minister deze zomer aan terughoudend te zijn met geothermie in gebieden waar een risico is op aardbevingen, zoals in Groningen en Limburg.

In het opgepompte formatiewater zijn gas en olie opgelost. Deze stoffen worden uit het water gehaald door middel van een ontgassings- oliescheidingstank.

  • Het gaat dan om kleine hoeveelheden die niet te vergelijken zijn met een olie- of gasput. Het afgevangen gas kan worden gebruikt in een WKK (warmte kracht koppeling) om elektriciteit en warmte te produceren.
  • Omdat het om kleine hoeveelheden gas (bijvangst) gaat is het toegestaan dit zelf te gebruiken.
  • Afgevangen olie is niet bruikbaar en moet worden afgevoerd als chemisch afval

Risicoanalyse

Het reservoir warm water waar het Groningse geothermieproject uit gaat putten ligt op dezelfde diepte en in dezelfde zandsteenlaag als het Groninger aardgas. De gaswinning veroorzaakt aardbevingen. Daarom adviseert het SodM terughoudendheid: ook het aardwarmteproject zou gepaard kunnen gaan met risico’s voor omwonenden en kans op schade. Het project loopt door de kritiek van het SdoM vertraging op.

Eigen meetsysteem aardbevingen

Als zich bevingen voordoen: wie bepaalt dan van welke bron ze komen, van de gaswinning of van de geothermie?

Warmtestad Groningen ontwikkelt een eigen meetsysteem, waarmee het epicentrum en de oorzaak van bevingen kan worden vastgelegd.

Staatstoezicht op de Mijnen kritisch over Gronings project

Link naar SodM

Gemeente Groningen

  Jeroen Westendorp   www.gemeente.groningen.nl    jeroen.westendorp@groningen.nl    050 367 7000